1. Giriş

 

1 Ağustos 2026 tarih 33327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’De Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2026/11)” ile yapılan değişiklik ile;

 

• Firmaların yurt dışı kaynaklı dövizini Merkez Bankasına satmaları halinde %2 yerine %3 oranında destek uygulama süresi 31/07/2026 tarihinden 31/01/2027 tarihine kadar uzatılmakla birlikte,

 

1/10/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yurt dışı kaynaklı döviz dönüşüm desteği uygulamasında önemli değişiklikler yapılmıştı.

 

2. Tebliğ İle Yapılan Değişiklikte Neler Var?

• Tebliğe “Firma kontrolü” tanımı eklenerek, gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz destekten yararlanılması halinde grup firmalarına da müeyyide uygulanabilmesine yönelik, belirleme yapılmıştı.

• Döviz dönüşüm desteğinden yararlanan firmaların, “döviz almama taahhüdü” yerine, TCMB belirlenen “döviz pozisyonu oranının aşılmadığının” tevsik edilmesi esası ve zorunluluğu getirilmişti.

• TC Merkez Bankası’na satışı yapılacak dövizlerin yurt dışı kaynaklı olduğunun tespitinin aracı bankalar tarafından yapılması gerektiği düzenlenirken, şüpheli döviz dönüşüm işlemi tespiti halinde aracı bankalara TCMB’na bildirim yapma zorunluluğu getirilmişti

• TC Merkez Bankası’na, firmaların destek kapsamında satabilecekleri döviz tutarı ve alabilecekleri destek tutarlarının üst sınırını belirleme yetkisi verilmişti.

• TC Merkez Bankası’na, gerek gördüğü firmalara doğrudan veya aracı bankalar vasıtasıyla inceleme yapma yetkisi veriliyor, ayrıca bu süre içinde destek ödemesi yapılmaması yönünde düzenleme yapılmıştı.

• Dış Ticaret Sermaye Şirketleri, Sektörel Dış Ticaret Şirketleri ile diğer aracı ihracatçılar üzerinden yapılan aracılı ihracat durumlarında, yurda getirilen dövizlerin bu firmalara ürün tedarik eden firmalar adına satışının yapılarak, destekten tedarikçi firmaların yararlanması imkanı getirilmişti.

• Gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz kullanım durumlarında müeyyideler, grup şirketlerini de kapsayacak şekilde artırılmıştı.

• Aracı bankaların, firmalardan döviz dönüşüm desteği işlemlerinden dolayı komisyon alabilmelerine imkan sağlanmıştı.

3. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Tebliğ İle Verilen Yetki Kapsamında Yeni Dönemde Uygulanacak Usul ve Esaslar Belirlendi Mi?

Tebliğde yapılan değişiklikler kapsamında, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından (TCMB) uygulama usul ve esaslarının belirlenmesine yönelik "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı" yayımlanması beklenmektedir.

 

28 Eylül 2026 tarihi itibariyle basında yer alan ve aşağıda belirtilen kaynaklara göre en kısa zamanda Uygulama Talimatının yayımlanacağı anlaşılmakta olup, bu talimatta yer alması beklenilen bazı usul ve esasların aşağıdaki şekilde olduğu ifade edilmektedir.

 

4. “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı”nda Nelerin Olması Bekleniliyor?

 

Talimatın yayımlanması ile asıl uyulması gereken usul ve esasların netleşeceği tabi olup, döviz dönüşüm destek oranının artırılıp artırılmayacağı hususu da merak edilmektedir.

 

1 Ekim 2026 tarihinden itibaren uygulanacak usul ve esasları belirleyecek; döviz almama taahhüdünün kaldırıldığı, firmaların katma değerini ve döviz pozisyon oranını esas alan yeni uygulama talimatında şu hususların yer alması bekleniliyor:

 

 

• 1 Ekim 2026 itibarıyla hayata geçirilecek yeni uygulamayla döviz dönüşüm desteğini yurt içinde üretim ve istihdam yoluyla daha fazla katma değer oluşturan ve net döviz satım eğilimi yüksek firmalara yönlendirilmesi yapılıyor. Böylece, döviz dönüşüm desteğinin TCMB rezervlerine sağladığı katkının daha kalıcı hale gelmesinin sağlanması hedefleniyor.

 

 

• Firmanın yıllık döviz satış limiti, Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan temin edilecek yıllık faaliyet karı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından alınacak 12 aylık iş gücü maliyetinin toplanması yoluyla hesaplanacak katma değeri kadar olabilmesinin sağlanması bekleniliyor. 

• Faaliyet kârı tutarları firmaların Gelir İdaresi Başkanlığına beyan ettikleri yıllık gelir tablolarından elde edilecek. İşgücü maliyeti Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında yer alan işverenlerin çalışanları için ödedikleri maaş/ücret ve prim ödemelerinin 12 aylık toplamı olarak hesaplanması, faaliyet kârı negatif olan firmalar için kâr bilgisinin sıfır kabul edilmesini sağlayacak belirlemeler yapılması bekleniliyor. 

• Bir firmanın bir yıl içinde alabileceği toplam döviz dönüşüm desteği tutarı 100 milyon TL ile sınırlandırılması, uygulamanın ilk limit kullanım dönemi olan 2026 yılı son çeyreğinde, hesaplanan katma değer tutarı ve yıllık destek üst sınırının dörtte birinin esas alınmasına yönelik belirleme yapılması bekleniliyor.

 

 

• Bu kapsamda, destekten yararlanmak isteyen firmaların likit döviz varlıklarının net satış hasılatı veya aktif büyüklüğüne oranının (döviz pozisyonu oranı) % 10'u aşmaması şartının getirileceği bekleniliyor. 

• Döviz pozisyon oranı; likit döviz varlıkların (kasa, alınan çekler, banka mevduatı, verilen çekler ve ödeme emirleri, diğer hazır kalemler, menkul kıymetler ve ortak, iştirak ve bağlı ortaklıklardan alacaklar) net satış hasılatı veya toplam aktif kalemlerinden büyük olanına oranlanarak hesaplanacak. 

 

• Firmalar, döviz pozisyon oranlarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından hazırlanan ve 15 gün süreyle geçerli olacak, "Döviz Pozisyonu Bildirim Formu" ile tevsik edilmesi yönünde değişiklik bekleniyor.

 

 

• Buna göre, aracılı ihracatta, ihracata yönelik ürün tedarik eden firmaların da destekten doğrudan yararlanabilmesine imkan sağlanacak.

 

Aracı ihracatçı tarafından tedarikçi adına gerçekleştirilen döviz satışına ilişkin dövizin Türk lirası karşılığı aracı ihracatçıya aktarılırken, destek ödemesi doğrudan tedarikçiye yapılabilecek. Bu işlemlerde tedarikçi firmanın kendisine ait döviz satış ve destekten yararlanma limitleri ile döviz pozisyonu oranı dikkate alınacak. Böylece tedarikçi firmaların destekten faydalanmaları kolaylaştırılacak.

 

 

• Aracı bankaların görev ve sorumlulukları artırılırken, kontrol mekanizması güçlendirilecek. Aracı bankalara firmalardan destek tutarı üzerinden azami %1 komisyon alma imkanı getirilmesi bekleniliyor. 

• Uygulamanın etkin şekilde yürütülmesinde önemli rolü olan bankaların aracılık işlevleri güçlendirilecek, denetim ve kontrol süreçleri sıkılaştırılacak ve suistimallerin önüne geçilmesini sağlayacak belirlemelerin yapılması bekleniyor.

 

5. Sonuç ve Değerlendirmeler:

Yurt dışı kaynaklı döviz dönüşüm desteği uygulamasında, 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren yeni bir sisteme geçileceğinden, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) geniş çaplı bir talimat yayımlanması beklenilmektedir.

 

Destek oranının artırılması yönünde de bir beklenti bulunmakta olup, ilerleyen günlerde olup olmadığını hep birlikte göreceğiz.

 

Beklenilen yeni düzenlemelere göre; destekten yararlanmak isteyen firmaların likit döviz varlıklarının net satış hasılatı veya aktif büyüklüğüne oranının (döviz pozisyonu oranı) % 10'u aşmaması şartını sağlamaları gerekeceğinden, bu şartın sağlandığına yönelik bildirim vermeleri gerekecek.

 

Konuyla ilgili gelişmeler yakından takip edilmekte olup, meydana gelen gelişmeler doğrultusunda ayrıca bilgilendirme yapılacaktır.

 

Yurt dışı kaynaklı döviz dönüşüm desteğinden faydalanan veya yeni dönemde faydalanabilecek firmalar tarafından da gelişmelerin yakından takip edilmesi yararlarına olacaktır.

 

 

• Merkez Bankasının Firmalara Yönelik Döviz Dönüşüm Desteğinde Yeni Dönem Devreye Giriyor https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/merkez-bankasinin-firmalara-yonelik-doviz-donusum-desteginde-yeni-donem-devreye-giriyor/4071117

 

• Merkezin Güncesi - Döviz Dönüşüm Desteğinde Yeni Dönem https://tcmbblog.org/wps/wcm/connect/blog/tr/main%2Bmenu/analizler/doviz_donusum_desteginde_yeni_donem?fbclid=PAb21jcAUm3uBleHRuA2FlbQIxMQBwZG9mAnNydGMGYXBwX2lkDzU2NzA2NzM0MzM1MjQyNwABp3zwBBizt0vDB03qpB09jwfAv1D2XvmWZZP1vIBCE_iB-QO2RIHFhoeiEgqt_aem_NjEYxN8spq6L61ghLpkJuA#dipnot3