Hamza ERTEKİN
SMMM / Vergi ve Denetim Müdürü
Boğaziçi Bağımsız Denetim ve YMM AŞ.
hamzaertekin@bbdas.com.tr
İstanbul 13 Aralık 2025
İHRACATÇILARA YURT DIŞI KAYNAKLI DÖVİZ DÖNÜŞÜM DESTEĞİ UYGULAMASI DEVAM EDİYOR (MU)?
1. Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı’nda Yapılan Değişiklik Kafaları Karıştırdı:
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı”nda 8 Aralık 2025 Tarihinde yapılan değişiklik, ihracatçılara yapılan döviz dönüşüm desteğinin kaldırıldığı yönünde yorumlara sebep oldu.
İlgili Talimat’ın bazı maddelerinde yapılan değişiklikle beraber, bazı bankaların ihracatçılardan da “T.C. Ticaret Bakanlığınca düzenlenen vergi, resim ve harç istisnası belgesini” (VRHİB) istemesi bu yorumların yapılmasına zemin hazırladı.
Talimatın “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin 1/e bendinde “Yurt Dışı Kaynaklı Döviz” tanımına yabancılara yurt içinde sunulan bazı hizmetler de eklenmek suretiyle kapsama alınmış, 1/ğ bendinde ise “Vergi Resim Harç İstisna Belgesi’nin” (VRHİB) tanımı yapılmıştır.
“e) (Değişik: 10/6/2024-9/7/2024-15/10/2024-24/2/2025-8/12/2025) Yurt dışı kaynaklı döviz: 11/8/1989 tarihli ve 20249 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Kararın 2 nci maddesinin (j) bendinde tanımlanan tüm kıymetli madenlerin ihracından kaynaklananlar hariç olmak üzere firmaların döviz cinsi ihracat gelirleri, yabancılara yurt içinde sunulan hizmetler karşılığında kazanılan döviz tutarları da dahil olmak üzere yurt dışında yerleşiklerden elde ettikleri ve 18/5/2017 tarihli ve 30070 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ (İhracat: 2017/4)’in 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan ve yurt dışı kaynaklı olan döviz kazandırıcı hizmet gelirlerinden yurda getirdikleri döviz ile serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yurt dışına yaptıkları satışlara ilişkin döviz gelirlerini, ifade eder”
…
“ğ) (Değişik: 8/12/2025) VRHİB: 2017/4 sayılı Tebliğ kapsamında T.C. Ticaret Bakanlığınca düzenlenen vergi, resim ve harç istisnası belgesini, ifade eder.”
2. İhracatçılar Döviz Dönüşüm Desteği Uygulamasından Faydalanmaya Devam Edebilecekler mi?
Hemen belirtelim, bu değişiklik sadece hizmet bedellerine yönelik döviz dönüşüm desteği uygulamasını belirlemekte olup, ihracatçılar bakımından bir değişiklik meydana getirmediğinden, ihracatçılar önceden olduğu gibi ihracat bedellerini döviz dönüşüm desteğine ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde TL’ye dönüştürdüklerinde destek uygulamasından faydalanmaya devam edecekler.
Konuya ilişkin ;
İletişim Bilgileri : Hazine ve Kurumsal Operasyonlar Genel Müdürlüğü
adresinden mail yoluyla alınan cevap da bu yönde olup, aşağıdaki gibidir:
“ Bilindiği üzere, Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı’nda 08.12.2025 tarihinde değişiklik yapılmıştır. Söz konusu düzenleme değişikliği yalnızca hizmet bedeli dövizleri ilgilendirmekte olup mal ihracatı kaynaklı dövizlerin Merkez Bankasına satılarak destek ödemesi talep edilmesi esnasında VRHİB belgesi şartı aranmamaktadır “
Ayrıca Talimat’ın “Diğer Hükümler” başlıklı 8’inci maddesinin 14’üncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmek suretiyle, yurt dışından efektif olarak getirilen ihracat bedellerinin satışında döviz dönüşüm desteğinden faydalanılabilmesi için Nakit Beyan Formunun (NBF) düzenlenmesi zorunlu hale getirildi.
“(14) (Değişik: 10/6/2024-8/12/2025) Yurt dışından efektif olarak getirilen ihracat bedellerinin satışında döviz dönüşüm desteği talep edilebilmesi için Nakit Beyan Formu düzenlenmiş olması zorunludur. Nakit Beyan Formuyla döviz dönüşüm desteğinden faydalanmak isteyen firmalar dövizlerini yalnızca gümrük beyannamesinin “Finansal ve Bankacılık Verileri” başlıklı 28 numaralı hanesinde yer alan banka aracılığıyla Merkez Bankasına satabilir. Aracı bankaca ilgili bedel için bu Uygulama Talimatında öngörülen kontroller yerine getirilir.”
3. İhracatçılardan da VRHİB İstenerek, Döviz Dönüşüm Desteğinden Yararlanamayacaklarına Yönelik Yorum ve Karışıklık Neden Oldu?
Uygulama Talimatında yapılan değişiklikle beraber, Talimatın bazı maddelerinde yapılan değişikliğin net olarak ifade edilememesi ve bazı bankaların ihracatçılardan da VRHİB belgesi isteneceğini yorumlamalarından kaynaklandığı yorumlanabilir.
Bir diğer husus ise; Talimatın “Diğer Hükümler” başlıklı 8’inci maddesine eklenilen ve aşağıda yer verilen 20’inci fıkrası ile, doğacak sorumluluklardan bankaların müteselsil sorumlu olacağına yönelik değişiklik sebep olmuş olabilir.
“ Bu maddenin on dördüncü veya on dokuzuncu fıkraları kapsamında kontrol yükümlülüklerini yerine getirmeyen aracı bankalar, anılan fıkralar uyarınca yapılan döviz dönüşüm desteği ödemelerine ilişkin olarak doğabilecek tüm zarar ve cezai yaptırımlardan firmalarla birlikte müteselsil sorumludur”
4.Yapılan Değişiklik Döviz Dönüşüm Desteğinden Yararlanabilecek Hizmet Sunan Firmalara Yönelik Usul ve Esasları Belirlemektedir:
Talimat’ın “Diğer Hükümler” başlıklı 8’inci maddesine eklenilen 19’uncu fıkra aşağıdaki gibidir:
“(19) (Değişik: 8/12/2025) Döviz kazandırıcı hizmet gelirlerine, firmaya ait geçerli bir VRHİB’in bulunması ve bu VRHİB’e konu faaliyet ile ilgili faturalardan elde edilen dövizlerin Merkez Bankasına satılması halinde döviz dönüşüm desteği ödenir. Merkez Bankasına satılacak döviz tutarı, firmaya ait VRHİB’de kayıtlı faaliyet tutarını aşamaz. Bu fıkrada belirtilen koşulların sağlandığına yönelik firmalar tarafından aracı bankalara yazılı bir beyan sunulur ve aracı bankalar tarafından bu beyanın gerçeği yansıtıp yansıtmadığı kontrol edilir.”
Yapılan bu değişikliğe göre, hizmet sunucu firmaların yurt dışı kaynaklı döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmeleri için aşağıdaki belirtilen üç şartın birlikte sağlamaları zorunlu hale getirilmiş oldu.
Döviz dönüşüm desteğinden faydalanmak isteyen hizmet sunucu firmalar için belirlenen üç şart şu şekildedir:
- Destekten yararlanacak firmanın, 2017/4 sayılı Tebliğ kapsamında T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından verilen Vergi, Resim, Harç İstisna Belgesi (VRHİB) ‘ ne sahip olmaları,
- T.C. Merkez Bankası’na satılacak dövizin, VRHİB ‘de kayıtlı faaliyet konularından elde edilmiş olması,
- Satılacak döviz tutarının, VRHİB’de kayıtlı faaliyet tutarını aşmaması,
Gerekmektedir.
5. Son Değişiklikle Beraber Yurt Dışı Kaynaklı Döviz Dönüşüm Desteğinden Kimler Faydalanabilecek?
Talimat’ın “Diğer Hükümler” başlıklı 8’inci maddesinin 15’inci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
“(15) (Değişik: 10/6/2024-9/7/2024-8/12/2025) İhracat bedeli dövizler için gümrük beyannamesi, döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizler için VRHİB ile fatura ve serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yurtdışına yaptıkları satışlara ilişkin dövizler için Serbest Bölge Müdürlüğünce onaylı Serbest Bölge İşlem Formu, aracı bankaya ibraz edilmedikçe döviz dönüşüm desteğinden faydalanılamaz. İbraz edilen ve aracı bankaca kontrol edilen Serbest Bölge İşlem Formu, VRHİB, fatura ve gümrük beyannamesi bilgileri işleme aracılık eden banka nezdinde elektronik ortamda saklanır.”
Yapılan bu değişiklikle beraber, aşağıda belirtilen firmalar şartlar dahilinde yurt dışı kaynaklı döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilecektir:
a)- İhracatçılar: İhracatçı firmaların 16 Ocak 2020 tarihli İhracat Genelgesinin Ek 3 üncü maddesi kapsamında Merkez Bankasına satmakla yükümlü oldukları ihracat bedeli dövizler. (Değişiklik olmadı)
b)- Bazı Hizmet Sunucuları: Firmaların VRHİB’lerinde kayıtlı faaliyet konusu ve tutarıyla sınırlı olmak üzere 13 Ocak 2000 tarih ve 2000/YB-4 sayılı Görünmeyen İşlemler Genelgesinin "A) Döviz Kazandırıcı İşlemler (20.Madde)" başlıklı maddesi kapsamında döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizler. (Yeni usul ve esaslar belirlendi)
c)- Serbeste Bölge İhracatçıları: Serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yurt dışına yaptıkları satışlara ilişkin dövizler. (Değişiklik olmadı)
6. Döviz Dönüşüm Desteği Uygulama Oranı Nedir?
1 Kasım 2025 tarih 33064 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’De Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2025/26)” ile Tebliğe eklenilen geçici 3’üncü maddeye göre,
- Firmaların yurt dışı kaynaklı dövizini Merkez Bankasına satmaları halinde,
- %2 yerine %3 oranında destek uygulama süresi,
- 30/04/2026 tarihine kadar uzatılmıştı.
KAYNAKÇA:
(!) Yayınlarımız yayımlandığı tarih itibariyle; ilgili olduğu mevzuat düzenlemelerinin duyurulmasına yönelik genel açıklamalar içermektedir. Mevzuat düzenlemeleri karşısında, her olayın kendine has özellikleri ile birlikte değerlendirilerek getireceği yükümlülükler veya sağlayacağı avantajlar titizlikle değerlendirilmelidir. Mevzuat değişiklikleri üzerine yapılabilecek yorum, eleştiri veya tavsiyeler önemli görülen konulara dikkat çekmeye yönelik olup, uygulamada ilgili kurum veya kuruluşların belirlediği usul ve esaslara göre işlem yapılması esastır. Konularında uzman kadrolarımızdan olaya özgü ilave görüş alınmadan, sadece sirkülerimiz esas alınarak yapılacak işlemler sonucunda doğabilecek zarar ve yükümlülüklerden yazar veya müşavirliğimiz sorumlu tutulamaz.
2127 kişi tarafından görüntülenmiştir.
