MERKEZ0(212) 433 83 00
ANTALYA0(242) 248 26 06
BURSA0(224) 240 09 07
KAYSERİ0(352) 220 50 40

2021-9-VERGİ MÜKELLEFİ OLMAYAN KİŞİLERİN MATRAH ARTIRIMI

                                                                                             



Hamza ERTEKİN
Denetim ve İdare Müdürü
hamzaertekin@bbdas.com.tr

İstanbul, 06 Ağustos 2021

 

VERGİ MÜKELLEFİ OLMAYAN KİŞİLERİN MATRAH ARTIRIMI


 I- GİRİŞ

           7326 sayılı Kanun’un “Matrah ve Vergi Artırımı” başlıklı 5’inci maddesine istinaden gerçek kişilerin; faaliyette bulunduğu veya beyana tabi gelir elde ettiği hâlde mükellefiyet tesis ettirilmemiş ve bu gelirleri için beyanname hiç vermemiş ya da mükellefiyet tesis ettirmekle birlikte bazı gelirlerini beyannameye dahil etmemiş olanların, beyana tabi gelir türleri itibariyle tarhiyat ve ceza risklerine karşı gelir vergisi yönünden matrah artırımı yapma imkanları bulunmaktadır.

            2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ilişkin olarak;

  • Mükellefiyet kayıtları olup da beyanname vermemiş ya da verilen beyannamede bazı gelirlerini beyan dışı bırakan mükellefler,
  • İlgili yıllarda faaliyette bulunmuş veya beyana tabi gelir elde ettiği halde, bu faaliyetlerini ve gelirlerini vergi dairesinin bilgisi dışında bırakanlar,
Gelir vergisi yönünden matrah artırımında bulunmaları, beyan edilen vergileri süresinde ödemeleri halinde, karşılaşabilecekleri muhtemel vergi incelemesi, tarhiyat ve ceza risklerinden kurtulabileceklerdir.


II- MATRAH ARTIRIMI YAPILABİLECEK GELİR TÜRLERİ


            2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ilişkin olarak;

1- Ticari Kazançlar:
  • Gerçek usulde ticari kazanç (GVK. Mad. 37)
  • Basit usulde ticari kazanç (GVK. Mad. 46)
2- Zirai Kazançlar:
  • Zirai kazanç (GVK. Mad. 52)
3- Ücret Gelirleri:
  • Ücret geliri (GVK. Mad.61)
4- Serbest Meslek Kazançları:
  • Serbest meslek kazancı (GVK. Mad. 65)
5- Gayrimenkul Sermaye İratları:
  • Gayrimenkul sermaye iradı (Kira gelirleri)(GVK. Mad. 70)
6- Menkul Sermaye İratları:
  • Menkul sermaye iradı gelirleri (GVK. Mad.75)
7- Diğer Kazanç ve İratlar:
  • Arızi kazançlar (GVK. Mad. 82)
  • Değer artış kazancı (GVK. Mük. Mad. 80)
Aşağıda belirtilen kazanç ve iratlar Değer Artış Kazancıdır:

  • Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması,
  • Gayrimenkul olarak tescil edilen hakların elden çıkarılması,
  • Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ve bunların kanuni mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
  • Ortaklık hakları ve hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
  • Faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
  • İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70’inci maddenin birinci fıkrasının 1, 2, 4 ve 7 numaralı bentlerinde yazılı mal ve hakların iktisap tarihinden başlayarak 5 yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkulleri tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır).
            
III- GELİR TÜRLERİ İTİBARİYLE MATRAH ARTIRIMINA ESAS TUTARLAR İLE ÖDENECEK VERGİLER

            Vergi tarhiyatı ve ceza riskine karşı, hiç beyanname verilmeyen ilgili gelir türleri itibariyle belirlenen asgari tutarlar üzerinden matrah artırımında bulunulabilecektir.

            Matrah artırımında bulunulan yıla ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesi süresinde verilerek tahakkuk eden vergilerin süresinde ödenmesi ve mükellefin bu vergi türleri için Kanunun 2 nci ve 3 üncü maddelerinden yararlanmadığı durumlarda vergi oranı %15, diğer durumlarda %20 olarak dikkate alınacaktır.


1- Ticari Veya Zirai Kazancı Bilanço Esasına Göre Tespit Edilen Gelir Vergisi Mükellefleri İle Serbest Meslek Erbabı:
 
  • Ticari veya zirai kazancı bilanço esasına veya işletme hesabı esasına göre tespit edilen gelir vergisi mükellefleri ile serbest meslek erbabına ilişkin asgari matrah tutarı üzerinden artırımda bulunan mükellefler,
  • Diğer gelir unsurları nedeniyle de vergi incelemesi ve tarhiyata muhatap olmayacaktır.
 

YIL ASGARİ MATRAH BEYANNAMESİNİ SÜRESİNDE VEREN VE ÖDEMELERİNİ YAPANLARIN VERGİSİ BEYANNAMESİNİ SÜRESİNDE VERMEYEN VEYA ÖDEMELERİNİ SÜRESİNDE YAPMAYANLARIN VERGİSİ
2016 47.000 15 7.050 20 9.400
2017 49.800 15 7.470 20 9.960
2018 52.900 15 7.935 20 10.580
2019 56.200 15 8.430 20 11.240
2020 63.700 15 9.555 20 12.740

2- Ticari Veya Zirai Kazancı İşletme Hesabı Esasına Göre Tespit Edilen Gelir Vergisi Mükellefleri:
 
  • Bu şekilde matrah artırımında bulunan mükellefler sayılan gelir unsurları itibarıyla vergi incelemesi ve tarhiyata muhatap olmayacaklardır.
  • Ticari kazancı basit usulde tespit edilmekle birlikte, bu kazancının yanında beyannamelerinde vergiye tabi başka gelir unsurları beyan eden mükellefler ile gayrimenkul sermaye iradının yanında ücret, menkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve irat beyan eden gelir vergisi mükellefleri de işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler için belirlenen asgari matrahları esas alacaklardır.
  • Dolayısıyla, bu şekilde matrah artırımında bulunan mükellefler sayılan gelir unsurları itibarıyla vergi incelemesi ve tarhiyata muhatap olmayacaklardır.

YIL ASGARİ MATRAH BEYANNAMESİNİ SÜRESİNDE VEREN VE ÖDEMELERİNİ YAPANLARIN VERGİSİ BEYANNAMESİNİ SÜRESİNDE VERMEYEN VEYA ÖDEMELERİNİ SÜRESİNDE YAPMAYANLARIN VERGİSİ
2016 31.900 15 4.785 20 6.380
2017 33.200 15 4.980 20 6.640
2018 35.250 15 5.288 20 7.050
2019 37.500 15 5.625 20 7.500
2020 42.500 15 6.375 20 8.500

 
3- Geliri Sadece Basit Usulde Tespit Edilen Ticari Kazançtan İbaret Olan Gelir Vergisi Mükellefleri:
 
 
YIL ASGARİ MATRAH BEYANNAMESİNİ SÜRESİNDE VEREN VE ÖDEMELERİNİ YAPANLARIN VERGİSİ BEYANNAMESİNİ SÜRESİNDE VERMEYEN VEYA ÖDEMELERİNİ SÜRESİNDE YAPMAYANLARIN VERGİSİ
2016 4.700 15 705 20 940
2017 4.980 15 747 20 996
2018 5.290 15 794 20 1.058
2019 5.620 15 843 20 1.124
2020 6.370 15 956 20 1.274


4- Geliri Sadece Gayrimenkul Sermaye İradından Oluşan Gelir Vergisi Mükellefleri:
 
  • Matrah artırımında bulunan gelir vergisi mükellefleri, mesken olarak kiraya verilen binalardan elde edilen kira gelirlerine ilişkin olmak üzere o yıl için belirlenen istisna tutarlarını matrah artırımı yaparken dikkate almayacaklardır.
 
YIL ASGARİ MATRAH BEYANNAMESİNİ SÜRESİNDE VEREN VE ÖDEMELERİNİ YAPANLARIN VERGİSİ BEYANNAMESİNİ SÜRESİNDE VERMEYEN VEYA ÖDEMELERİNİ SÜRESİNDE YAPMAYANLARIN VERGİSİ
2016 9.400 15 1.410 20 1.880
2017 9.960 15 1.494 20 1.992
2018 10.580 15 1.587 20 2.116
2019 11.240 15 1.686 20 2.248
2020 12.740 15 1.911 20 2.548

 
5- Geliri Yukarıda Sayılanlar Dışında Kalan Gelir Vergisi Mükellefleri:
 
  • Ticari ve zirai kazanç ile serbest meslek kazancı dışında kalan ücret, menkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve irat (bu kazanç veya iratların birkaçının elde edilmiş olması hali dâhil) elde eden gelir vergisi mükellefleri,
  • Matrah artırımlarında işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler için belirlenen ve aşağıda yer alan asgari matrahları esas alacaklardır.
  • Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plakaların elden çıkarılmasından doğan kazançların tamamı istisna hükmünde olduğu için beyan verilmez.
  • Gayrimenkul sermaye iradına yönelik konut kiralarına uygulanmakta olan istisna tutarının bu gelirlere ait matrah artırımında dikkate alınmayacağı hususu belirtilmesine rağmen, değer artış kazançlarında uygulanan istisna tutarları konusunda bir belirleme yapılmamakla birlikte, bu istisnaların da indirilemeyeceği düşünülmektedir.

YIL ASGARİ MATRAH BEYANNAMESİNİ SÜRESİNDE VEREN VE ÖDEMELERİNİ YAPANLARIN VERGİSİ BEYANNAMESİNİ SÜRESİNDE VERMEYEN VEYA ÖDEMELERİNİ SÜRESİNDE YAPMAYANLARIN VERGİSİ
2016 31.900 15 4.785 20 6.380
2017 33.200 15 4.980 20 6.640
2018 35.250 15 5.288 20 7.050
2019 37.500 15 5.625 20 7.500
2020 42.500 15 6.375 20 8.500
 

IV- MATRAH ATRIRIMLARININ BEYANI

               Matrah artırımına ilişkin beyanname/bildirimler gelir vergisi yönünden mükellefiyeti bulunulan (kira gelirlerine ilişkin gayrimenkul sermaye iradı yönünden mükellefiyetler dahil) en son faal olunan vergi dairesine veya en son terk olunan vergi dairesine elektronik ortamda (Ek-5) beyanı/bildirimi ile yapılabilecektir.

               Gelir vergisi yönünden daha önce hiç mükellefiyet tesis edilmemiş kişiler ise; ikametgahının bulunduğu yer vergi dairesine, kağıt ortamında düzenlenmiş matrah artırımına ilişkin beyan/bildirim ve kimliği ile müracaat ederek, mükellefiyet tesis ettirilmek suretiyle, gerekli tahakkuk ve yapılandırma işlemlerinin sonuçlanmasını müteakiben, mükellefiyetleri açılış tarihi itibariyle kapatılacaktır.

             Faaliyetlerine devam edeceği yönünde beyanı bulunan kişilere ait mükellefiyetler ise kapatılmadan devam ettirilecektir.

             Yine mükelleflerin talepte bulunmaları halinde matrah artırımı ile birlikte matrah artırdıkları dönemler itibariyle geçmişe yönelik mükellefiyet tesis edilebilecektir.

              Matrah ve vergi artırımlarına ilişkin bildirimlerin ölüm, gaiplik, tasfiye veya devir ya da tam bölünme gibi durumlarda birden fazla kişi tarafından birlikte verilmesinin gerekli olduğu durumlarda, söz konusu bildirimler kağıt ortamında verilebilecektir.


V- SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER

              Özellikle vergi mükellefiyeti olmayan gerçek kişilerin, son 5 yıl içinde beyan edilmeyen kira gelirleri ile son 5 yıl içinde alınıp satılan gayrimenkullerden elde edilen kazançların beyan edilmemesinden kaynaklanacak vergileme riskleri bakımından, yapılacak matrah artırımları önem arz etmektedir.

              Yine son yıllarda yaygın bir şekilde vergi incelemeleri başlatılan; internet üzerinden yapılan satışlar, oyun yayın gelirleri, reklam gelirleri ve youtuber gelirlerinin karşılaşılabilecek muhtemel vergi incelemesi risklerine karşı matrah artırımı yapılması yararlı olacaktır.

              Özet olarak; son 5 yıl içinde vergilenmesi gerektiği halde vergilendirilmeyen kazanç ve iratları elde edenlerin, muhtemel vergi incelemelerine karşı elde etmiş oldukları kazanç türlerine göre matrah artırımı yapmaları menfaatlerine olacaktır.

 
KAYNAKÇA:

  • 7326 sayılı Kanun ve Tebliği
  • 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
 

Ekli Dosyalar

7308 kişi tarafından görüntülenmiştir.

© Copyright 2016-2021 Boğaziçi Bağımsız Denetim ve YMM A.Ş.