1 Ağustos 2026 tarih 33327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’De Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2026/11)” ile yapılan değişiklik ile;

 

• Firmaların yurt dışı kaynaklı dövizini Merkez Bankasına satmaları halinde %2 yerine %3 oranında destek uygulama süresi 31/07/2026 tarihinden 31/01/2027 tarihine kadar uzatılmakla birlikte, 

• 1/10/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aşağıdaki değişiklikler yapılmıştır.

 

 

• Tebliğe “Firma kontrolü” tanımı eklenerek, gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz destekten yararlanılması halinde grup firmalarına da müeyyide uygulanabilmesine yönelik, belirleme yapılmaktadır.

• Döviz dönüşüm desteğinden yararlanan firmaların, “döviz almama taahhüdü” yerine, TCMB belirlenen “döviz pozisyonu oranının aşılmadığının” tevsik edilmesi esası ve zorunluluğu getiriliyor.

• TC Merkez Bankası’na satışı yapılacak dövizlerin yurt dışı kaynaklı olduğunun tespitinin aracı bankalar tarafından yapılması gerektiği düzenlenirken, şüpheli döviz dönüşüm işlemi tespiti halinde aracı bankalara TCMB’na bildirim yapma zorunluluğu getiriliyor.

• TC Merkez Bankası’na, firmaların destek kapsamında satabilecekleri döviz tutarı ve alabilecekleri destek tutarlarının üst sınırını belirleme yetkisi veriliyor.

• TC Merkez Bankası’na, gerek gördüğü firmalara doğrudan veya aracı bankalar vasıtasıyla inceleme yapma yetkisi veriliyor, ayrıca bu süre içinde destek ödemesi yapılmaması yönünde düzenleme yapılıyor. 

• Dış Ticaret Sermaye Şirketleri, Sektörel Dış Ticaret Şirketleri ile diğer aracı ihracatçılar üzerinden yapılan aracılı ihracat durumlarında, yurda getirilen dövizlerin bu firmalara ürün tedarik eden firmalar adına satışının yapılarak, destekten tedarikçi firmaların yararlanması imkanı getiriliyor.

• Gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz kullanım durumlarında müeyyideler, grup şirketlerini de kapsayacak şekilde artırılıyor.

• Aracı bankaların, firmalardan döviz dönüşüm desteği işlemlerinden dolayı komisyon alabilmelerine imkan sağlanıyor.

Firma kontrolü tanımı, “Sermaye ve yönetim ilişkileri çerçevesinde, doğrudan veya dolaylı olarak, bir firmada asgari %50 oranında hisseye veya asgari %50 oranında oy hakkına veya yönetim kurulu üyelerinin asgari %50’sini seçme hakkına veya yönetim kurulu üyelerinin asgari %50’sine sahip olma halini,” olarak yapılmaktadır.

 

Böylelikle grup firmalarına; ilgili firmanın kontrol ettiği firmalara ilgili firmayı kontrol eden firmaların ve ilgili firmayı kontrol eden gerçek ve tüzel kişilerin kontrol ettiği firmaların döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri üzerinden müeyyide uygulanması esasına geçilmektedir.

Destekten yararlanacak firmalara, “döviz almama taahhüdü” yerine, TCMB tarafından belirlenen döviz pozisyonu oranını aşmaması şartı getiriliyor. Ayrıca TCMB’na firmaların destekten yararlanabilecekleri azami üst limit belirleme yetkisi veriliyor.

Merkez Bankasınca belirlenen döviz pozisyonu oranının aşılmaması kaydıyla, firmalar dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen tutarın %2 (%3’ü) oranında döviz dönüşüm desteğinden faydalandırılabilecek.

Firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanmadan önce döviz pozisyonu oranlarının Merkez Bankasınca belirlenen sınırı aşmadığını aracı bankalara tevsik etmeleri gerekecek. 

Merkez Bankası, firmaların döviz dönüşüm desteği kapsamında satabileceği döviz tutarlarına veya alabileceği destek tutarlarına üst limitler getirebilir. Firmaların destek kapsamında satabileceği döviz tutarlarına ilişkin üst limitler, firma kârlılığı ve işgücü maliyetinden oluşan katma değer tutarları dikkate alınarak Merkez Bankasınca belirlenen yöntemle hesaplanır. Üst limitleri aşan firmaların döviz dönüşüm desteği talepleri karşılanmaz.


4- Merkez Bankasına Satışı Yapılacak Dövizlerin Yurt Dışı Kaynaklı Olduğuna Aracı Banka Karar Verecek:

Merkez Bankasına satışı yapılacak dövizlerin yurt dışı kaynaklı olduğunun tespiti aracı bankaca yapılır. Firmalarca Merkez Bankasına satışı yapılan dövizlerin hiçbir şekilde iadesi yapılamayacak. Aracı banka bu Tebliğ kapsamında gerekli gördüğü tüm bilgi ve belgeleri firmalardan talep edebilecek.

Döviz dönüşüm desteği ödemesine aracılık eden ancak Merkez Bankasınca belirlenecek kontrol yükümlülüklerini yerine getirmeyen bankalar  yaptırım tutarının Merkez Bankasına ödenmesinden sorumlu olacaklar.


5- Merkez Bankası, Destek Ödemesi İşlemleri İle İlgili İnceleme Yapabilecek:

Merkez Bankası, firmalardan kendi belirleyeceği bilgi ve belgelerin aracı bankaya veya kendisine ibrazını talep edebilir. Talep edilen bilgi ve belgeyi Merkez Bankasına sunmayan firmaların döviz dönüşüm desteği talepleri kabul edilmez ve döviz satışı yapılmış olması halinde sattıkları dövizler iade edilmez.

Merkez Bankası firmalarca sunulan veya diğer kaynaklardan edinilen bilgi ve belgeler üzerinden yapacağı değerlendirme sonucunda şüpheli veya gerekli gördüğü firmaları incelemeye alabilir. Bu incelemeyi aracı bankaya yaptırabileceği gibi kendisi de yapabilir. İncelemenin aracı banka tarafından yapılmış olması, aracı bankanın Merkez Bankasınca daha sonra yapılacak denetim veya incelemeler ile bu Tebliğ ve ilgili diğer düzenlemeler kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İncelemeye alınan firmalara, Merkez Bankasınca belirlenecek inceleme süresinin sonuna kadar döviz dönüşüm desteği ödenmez.

İnceleme sonucunda usulsüzlük, gerçeğe aykırı beyan, amacına aykırı kullanım tespit edilmesi halinde firmanın döviz dönüşüm desteği talebi reddedilir. Döviz dönüşüm desteği talebi reddedilen firma hakkında bu Tebliğin 4/A maddesinin birinci fıkrası uygulanır. İnceleme sonucunda, sayılan hallerin tespit edilmemesi halinde incelemenin sonuçlandırıldığı tarihten itibaren firmanın döviz dönüşüm desteği talebi kabul edilir.

Merkez Bankası, şüpheli gördüğü işlemlere ilişkin belirleyeceği tedbirlerin alınmasını aracı bankalardan isteyebilecek.

Döviz dönüşüm desteği ödemesine aracılık eden ancak Merkez Bankasınca belirlenecek kontrol yükümlülüklerini yerine getirmeyen bankalar  yaptırım tutarının Merkez Bankasına ödenmesinden sorumlu olacaklar.


6- Aracılı İhracatlarda Tedarikçilere Döviz Dönüşüm Desteği İmkanı Getiriliyor:

Aracılı ihracat sözleşmesi kapsamında Dış Ticaret Sermaye Şirketleri, Sektörel Dış Ticaret Şirketleri ile diğer aracı ihracatçılar tarafından yurda getirilen dövizlerin bu firmalara ürün tedarik eden firmalar adına satışı yapılabilir. Bu durumda, döviz pozisyonu oranlarının Merkez Bankasınca belirlenen sınırı aşmadığının tevsiki tedarikçi firma tarafından aracı bankaya yapılır ve Merkez Bankasınca aracı bankaya aktarılan döviz dönüşüm desteği tutarı aracı bankaca doğrudan tedarikçi firma hesabına aktarılır. Bu Tebliğin uygulanması bakımından döviz satışının tedarikçi firmaca yapıldığı kabul edilir.


7- Aracı Bankalar Döviz Dönüşüm Desteği İşlemlerinde Komisyon Alabilecekler:

Aracı bankalar firmalardan döviz dönüşüm desteği işlemleri için komisyon alabilir. Aracı bankaların alabileceği azami komisyon oranı Merkez Bankası tarafından belirlenir.

8- Gerçeğe Aykırı Beyana Ağır Müeyyideler Geliyor:

Firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanmadan önce döviz pozisyonu oranlarının Merkez Bankasınca belirlenen sınırı aşmadığını aracı bankalara tevsiki sırasında, yapılan bildirimin gerçeğe aykırı olduğunun ya da döviz dönüşüm desteğinden usulsüz, amaca aykırı veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge sunularak yararlanıldığının tespiti halinde, ödenen döviz dönüşüm desteği tutarları ilgili dönem boyunca oluşan kur farkı dâhil edilerek ve döviz dönüşüm desteğinin ödenme tarihinden tespit tarihine kadar geçen süre için tespit tarihinde geçerli olan Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz tutarı ile birlikte aracı bankalarca tahsil edilerek Merkez Bankasına aktarılır.

Ayrıca, ilgili firmanın döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri, söz konusu tespit tarihinden itibaren Merkez Bankasınca ihlal tutarları ve tekerrür hususları da dikkate alınarak belirlenen süreler boyunca kabul edilmez. Bu durumda ilgili kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmasına Merkez Bankasınca karar verilir.

 

Buna göre hesaplanan tutarın ilgili firmaca ödenmesine kadar geçen süre boyunca, ilgili firmanın kontrol ettiği firmaların, ilgili firmayı kontrol eden firmaların ve ilgili firmayı kontrol eden gerçek ve tüzel kişilerin kontrol ettiği firmaların döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri kabul edilmez. Aracı bankalar bu kapsamdaki firmaları Merkez Bankasına bildirmekle yükümlüdür.


9- Aracı Bankalara Önemli Sorumluluklar ve Bildirim Zorunluluğu Getiriliyor:

Aracı bankalar;

a) Şüpheli döviz dönüşüm desteği işlemlerini Merkez Bankasına bildirmek,

b) Merkez Bankasınca gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz işlemlerin tespiti üzerine hesaplanan tutarın bankalarına bildirilmesi halinde, bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili tutarın Merkez Bankasına aktarılması için gerekli tüm tedbirleri almak,

zorundadır. Bu fıkranın (b) bendi uyarınca aracı bankaya yapılan bildirim tarihinden itibaren bir ay içerisinde Merkez Bankasına ilgili tutarın aktarılmaması halinde, Merkez Bankası bildirime konu tutarı aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki hesaplarından resen tahsile yetkilidir.


10- 1/10/2026 Tarihinden Önce Firmalarca Verilen Döviz Almama Taahhütlerinin Yerine Getirilmemesi Durumunda Uygulanacak Müeyyideler:

İhdas edilen Geçici 2’inci maddeye göre, 1/10/2026  tarihinden önce firmalarca verilen döviz almama taahhütlerinin yerine getirilmemesi halinde, bu maddeyi ihdas eden Tebliğ ile yürürlükten kaldırılan hükümler uygulanacaktır.


11- 1/10/2026 Tarihinden Önce Firmaların Döviz Dönüşüm Desteğinden Usulsüz Yararlandığının Tespiti Durumunda Uygulanacak Müeyyideler:

İhdas edilen Geçici 3’ünce maddeye göre, 1/10/2026 tarihinden önce döviz dönüşüm desteğinden usulsüz olarak yararlanan veya Merkez Bankasına ya da bankalara gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilen firmaların döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri, Merkez Bankasınca ihlal tutarları ve tekerrür hususları da dikkate alınarak belirlenen süreler boyunca kabul edilmeyecektir.